Y Graig Mor Gadarn ag Erioed?

Welsh Books Council

Y Graig Mor Gadarn ag Erioed? - 26 Ebrill 2010
Y Graig Mor Gadarn ag Erioed?

Wedi ei lleoli ar fferm Y Graig yng nghefn gwlad gogledd Orllewin Cymru, mae dyfodol y fferm yn y fantol wrth i’r genhedlaeth iau ddilyn eu cwys eu hunain. Ond, mae yna hefyd lu o gyfrinachau personol gan sawl aelod o’r teulu, ac yn raddol cânt eu datgelu, gan ailgodi creithiau o’r gorffennol sy’n rhoi dyfodol y fferm yn y fantol.

"A dweud y gwir nes i ddim meddwl am ddirywiad cefn gwlad fel cefndir y stori o gwbl ar y dechrau. Y cwbl nes i oedd meddwl am gymeriadau a sut oedd cymeriadau mewn un teulu yn gweu trwy’i gilydd, dim ond digwydd ei gosod hi ar fferm nes i gan mai dyna ydy fy nghefndir i," eglurai'r awdur a ddaw yn wreiddiol o Gwm Nantcol, Ardudwy ble mae ei brawd yn parhau i ffermio ar y fferm deuluol.

Mae cefndir Haf wedi bod yn adnodd amhrisiadwy wrth iddi fyd ati i ysgrifennu’r nofel hon sy’n cael ei hadrodd drwy lygaid cymeriad gwahanol ym mhob pennod. Cawn fwrw golwg ar y stori, sy’n digwydd dros gyfnod o ychydig dros wythnos, drwy lygaid rhai o’r trigolion, o’r hen ŵr, Iori, i ferch y fferm gyfagos, Alice sy’n adrodd y cyfan yn eu geiriau ei hunain, geiriau cefn gwlad

"Mae’n debyg fod yr iaith yn dod yn naturiol i mi oherwydd fy nghefndir," eglura’r awdures sydd â chyfrol o farddoniaeth, Llwybrau a gyhoeddwyd y llynedd ar Restr Hir Llyfr y Flwyddyn eleni.

"Gan mai’r cymeriadau sy’n siarad ym mhob un bennod, ro’n i’n teimlo ei fod yn rhaid i’r iaith ma’ nhw’n ei ddefnyddio fod yn real. Pe bawn ni’n ‘sgrifennu’n rhy lenyddol yna ni fydda fo’n iaith bob dydd."

Yn wead o ddigwyddiadau a chymeriadau sy’n gorgyffwrdd o fewn ffiniau cymdeithas glos, mae’r nofel yn ein harwain drwy’r llon a'r lleddf, i rwyg a chariad tuag at gadernid a derbyniaeth a hynny yng nghwmni teulu sydd wedi eu clymu i’r graig a’i gorffennol.

Yn sefyll yn gadarn dros y teulu, fferm a’r gymdeithas ers canrifoedd mae’r graig yr un mor gadarn ac erioed, ond a yw dyfodol y fferm sy’n gorwedd dan ei llethrau yr un mor gadarn?

Nol i'r Rhestr Newyddion